DNYS Blog – Veiligheid zonder zekerheid

We zoeken veiligheid vaak buiten onszelf.

We willen weten waar we aan toe zijn. Hoe iets afloopt. Of een keuze de juiste is. Of iemand blijft. Of een plan gaat werken.

Dat is begrijpelijk. Zekerheid geeft houvast.

Alleen is het leven niet altijd voorspelbaar. Hoe goed je ook plant, nadenkt of probeert vooruit te kijken. Dingen veranderen. Een gesprek loopt anders dan verwacht. Je krijgt nieuws waar je niet op zat te wachten. Een gevoel dient zich aan zonder dat je precies weet waarom.

Er bestaat nog een andere vorm van veiligheid. Niet de zekerheid dat er niets moeilijks zal gebeuren, maar het vertrouwen dat je jezelf kunt blijven ontmoeten wanneer iets onzeker, ongemakkelijk of nog niet opgelost is. 

Veiligheid betekent dan niet: ik weet zeker dat er niets vervelends zal gebeuren.

Maar: ik vertrouw erop dat ik mezelf kan blijven ontmoeten, wat er ook gebeurt.

Dat is iets anders dan controle. Het is een vermogen dat je kunt oefenen. En de yogamat is daar een verrassend goede plek voor. 

Eerst zien wat er in jezelf gebeurt

Stel dat je halverwege de dag een bericht krijgt van iemand die belangrijk voor je is: Kunnen we vanavond even praten? Je vraagt waarover, maar krijgt voorlopig geen antwoord. De rest van de dag gaat gewoon door, maar intussen begint je hoofd het ontbrekende deel van het verhaal zelf in te vullen.

Op zo’n moment lijkt nadenken op handelen. Toch is er vaak nog weinig wat daadwerkelijk opgelost kan worden, omdat de informatie simpelweg ontbreekt. 

Ondertussen gebeurt er wel van alles aan de binnenkant: je adem verandert, je kaken spannen zich aan en je aandacht blijft terugkeren naar hetzelfde onderwerp.

Dat is waar yoga ons kan helpen. Yoga nodigt ons namelijk uit om de aandacht te verleggen van onze buitenwereld naar onze binnenwereld.

Voordat we dus nog harder proberen de buitenwereld te begrijpen of te sturen, kunnen we opmerken: wat gebeurt er eigenlijk in mij? Welke sensaties voel ik? Welke gedachte blijft terugkomen? Is er angst, irritatie, verdriet of onrust?

Waarom yin yoga daar zo’n directe oefening voor is

Die verschuiving van buiten naar binnen wordt in yin yoga heel voelbaar. Je blijft langere tijd in een houding die duidelijk voelbaar is, zonder jezelf erin te forceren. Doordat er aan de buitenkant minder gebeurt, wordt vaak beter merkbaar hoeveel er vanbinnen beweegt.

In die stilte kan ineens voelbaar worden wat eerder nog werd overstemd door afleiding. Misschien voel je eerst vooral de rek rond je heupen. Daarna verschijnt verveling. Soms komt er een emotie naar boven die eerder nauwelijks op de voorgrond was. Misschien ontstaat de impuls om te bewegen of uit de houding te komen.

De uitnodiging is juist om bij dat ongemak te blijven, zonder er meteen naar te handelen. En dat is soms makkelijker dan gezegd.

Ik voel angst, dus er zal wel iets mis zijn. Ik voel weerstand, dus ik moet hier weg. Ik voel onzekerheid, dus ik moet nu een antwoord vinden.

Yoga creëert een kleine ruimte tussen wat we ervaren en wat we ermee doen. 

Door daar steeds opnieuw even bij te kunnen blijven, doe je een nieuwe ervaring op: ik kan dit voelen zonder dat er meteen iets misgaat. Zo leert je brein geleidelijk dat een sterke emotie of lichamelijke sensatie niet automatisch gevaar betekent.

Yin én yang: blijven wanneer je kunt, bewegen wanneer dat nodig is

Zo kan yoga je helpen leren herkennen wanneer actie nodig is en wanneer niet. Daar wordt de combinatie van yin en yang interessant.

Er zijn momenten waarop veiligheid betekent dat je blijft.

Dat je niet onmiddellijk wegloopt van een lastig gevoel en misschien ontdekt dat een emotie kan opkomen, sterker worden en ook weer veranderen zonder dat je haar meteen hoeft op te lossen.

Maar er zijn ook momenten waarop veiligheid betekent dat je beweegt.

Dat je uit een houding komt. Een grens aangeeft. Iets verandert. Een situatie verlaat. Hulp vraagt. Handelt.

Innerlijke veiligheid betekent dus niet dat je alles maar kunt verdragen. Innerlijke veiligheid ontstaat als je begint te vertrouwen dat het veilig is om te voelen en vervolgens kunt reageren op een manier die bij dat moment past.

Yin helpt ons oefenen in voelen, wachten en waarnemen. Yang helpt ons oefenen in bewegen, kiezen en handelen.

We hebben beide nodig.

Een veilige plek worden voor jezelf

We hebben uiteindelijk maar beperkt controle over de omstandigheden om ons heen.

We kunnen plannen maken, informatie verzamelen en proberen risico’s te verkleinen. Maar we kunnen niet voorkomen dat er verandering, teleurstelling, verlies of onzekerheid bestaat. 

Als veiligheid alleen mogelijk is wanneer niets onverwachts gebeurt, blijft ze daarom kwetsbaar.

Yoga biedt een andere ingang. Het helpt je om in contact te blijven met jezelf. Zelfs terwijl je ervaring verandert. 

Zo leren we, adem voor adem en houding voor houding, dat we onzekerheid niet altijd hoeven op te lossen. Veiligheid zit dan minder in de zekerheid dat alles goed komt, en meer in het vertrouwen dat je jezelf kunt blijven ontmoeten terwijl het leven verandert.